Kapı Tipi Metal Dedektör Rehberi: Nasıl Çalışır, Çeşitleri ve Seçimi
Kapı dedektörü, içinden yürüyerek geçen kişinin üzerindeki metali bulan güvenlik cihazıdır. Kişi durmadan geçer ve cihaz bir saniyenin altında karar verir. Metal varsa alarm çalar ve çoğu modelde metalin vücudun neresinde olduğu kapının yan panelinde görünür.
X-ray ile Kapı Dedektörü Aynı Şey mi?
X ray ile kapı dedektörü aynı şey değildir. “X-ray kapı dedektörü” diye aranan cihaz çoğu zaman kapı dedektörüdür. İkisi farklı işler yapar ve bir güvenlik noktasında yan yana durur.
| Kapı tipi metal dedektör | X-ray cihazı | |
|---|---|---|
| Neyi tarar | İnsanı | Çantayı, bavulu, koliyi |
| Ne kullanır | Düşük frekanslı manyetik alan | X ışını |
| Ne bulur | Yalnızca metal | Metal, organik ve karışık malzemelerin hepsi |
| Sonucu nasıl verir | Sesli ve ışıklı alarm | Operatörün ekranında görüntü |
| Radyasyon lisansı | Gerekmez | NDK lisansı ya da muafiyet bildirimi gerekir |
İnsanın içinden geçtiği bir “kapı tipi X-ray cihazı” güvenlik girişlerinde kullanılmaz. Bagaj tarayan X-ray cihazının çalışma prensibi için X-ray cihazı rehberine bakabilirsiniz.
Kapı Dedektörü Nasıl Çalışır?
Kapının iki yan panelinde bobinler vardır. Verici bobinler kapının içinde sürekli değişen zayıf bir manyetik alan oluşturur. İçinden metal bir nesne geçtiğinde metalin üzerinde küçük elektrik akımları doğar ve bu akımlar alanı bozar. Karşı paneldeki alıcı bobinler bozulmayı ölçer, yazılım da sinyalin gücüne ve biçimine bakarak nesnenin büyüklüğünü ve yerini hesaplar.
Cihaz yalnızca mıknatısa yapışan metalleri bulmaz. Alüminyum, bakır ve paslanmaz çelik gibi manyetik olmayan metaller de alanı bozar ve bulunur. Metal olmayan nesneleri ise kapı dedektörü görmez. Onlar için X-ray ve iz dedektörü kullanılır.
İyi bir dedektörü sıradan bir dedektörden ayıran şey hassasiyetten çok ayırt etme gücüdür. Kemer tokası ya da bozuk para için öten bir kapı kuyruğu durdurur ve görevli bir süre sonra hassasiyeti düşürür. Hassasiyeti düşmüş bir kapı da asıl aranan nesneyi kaçırabilir. CEIA’nın modellerinde bir alarmdan sonra kapı 0,2 saniyede yeniden hazır hale geliyor ve saniyede 15 metreye kadar hızla geçen nesneyi algılıyor.
Kapı Dedektörü Çeşitleri
Tek Bölgeli ve Çok Bölgeli
Tek bölgeli kapı yalnızca “metal var” uyarısı verir. Görevli el dedektörüyle kişinin bütün vücudunu taramak zorunda kalır. Çok bölgeli kapı ise metali hangi yükseklikte ve hangi tarafta bulduğunu yan paneldeki ışıklarla gösterir. CEIA’nın PMD2 Plus ve HI-PE Multi-Zone Plus modelleri dikeyde 20, yatayda 3 olmak üzere giriş ve çıkış yüzlerinde 60’ar bölge kullanıyor. Görevli doğrudan o noktaya bakar ve arama kısalır.
Kapı alarm verdikten sonra metalin yerini bulmak için kullanılan el tipi cihaza üst arama dedektörü denir. Bazı kurumlar kapının kendisini de kapı tipi üst arama dedektörü diye adlandırır. Çünkü elle yapılan üst aramanın yerini o alır.
İç ve Dış Mekân
Standart kapılar kapalı alan için tasarlanır. Dış mekânda yağmura ve toza karşı IP65 korumalı kapı ve IP66 korumalı kontrol ünitesi kullanılır. SMD601 Plus ve PMD2 Plus eksi 20 ile artı 65 derece arasında çalışıyor. İstenirse bu aralık eksi 37 ile artı 70 dereceye çıkıyor. Stadyum, açık hava etkinliği ve şantiye girişi gibi yerlerde bu modeller tercih edilir.
Taşınabilir Modeller
Panel yerine oval kolonlu PMD2 Plus Elliptic aletsiz kuruluyor ve tekerlek kitiyle bir yerden ötekine taşınabiliyor. Elektriğin olmadığı ya da kesildiği yerlerde yedek pil devreye giriyor. PMD2 Plus ve SMD600 Plus’ta yedek pil 10 saate kadar, SMD601 Plus’ta 4 saate kadar dayanıyor.
Cep Telefonunu da Bulan Modeller
SMD600 Plus-MI2 iki ayrı sensörle çalışır. Silahı kırmızı, cep telefonunu sarı ışıkla ayrı ayrı gösterir ve telefon sökülmüş ya da küçültülmüş olsa bile onu bulur. Cezaevi ziyaretçi girişlerinde ve veri merkezi ya da toplantı odası gibi kayıt cihazının girmemesi gereken yerlerde kullanılır.
Modeller ve Teknik Özellikler
Tablodaki modellerin hepsi, Türkiye distribütörü olduğumuz CEIA’nın ürünleri.
| Model | Konum gösterimi | Geçiş genişliği | Öne çıkan özellik | Tipik kullanım yeri |
|---|---|---|---|---|
| PMD2 Plus | 60 bölge (20 dikey × 3 yatay), giriş ve çıkışta | 720 ya da 820 mm | Oval kolonlu taşınabilir sürümü var, 10 saate kadar yedek pil | Okul, otel, etkinlik, kamu binası |
| HI-PE Multi-Zone Plus | 60 bölge (20 dikey × 3 yatay), giriş ve çıkışta | 720 ya da 820 mm | Havalimanı güvenlik standartlarına uygun | Havalimanı, kamu binası |
| SMD600 Plus | 20 dikey bölge, giriş ve çıkışta sağ ve sol | 720 ya da 820 mm | NIJ-0601.02, kayıp önleme, 10 saate kadar yedek pil | Kamu binası, adliye, veri merkezi, fabrika çıkışı |
| SMD601 Plus | 20 dikey bölge, giriş ve çıkışta sağ ve sol | 835 ya da 935 mm | NIJ-0601.02 ve 0601.03, en yüksek hassasiyet, profilleme | Cezaevi, adliye, nükleer tesis |
| SMD600 Plus-MI2 | Metal ve cep telefonu için ayrı ışık | Cep telefonu tespiti, NIJ-0601.02 | Cezaevi, veri merkezi, toplantı odası |
Kapı dedektörünün ölçüleri planlanırken geçiş yüksekliği de hesaba katılmalı. SMD600 Plus’ta geçiş yüksekliği 2.050 mm. Bütün modeller 100 ile 277 V arasındaki normal şebekeye takılıyor ve yaklaşık 40 ila 50 VA çekiyor, yani bir dizüstü bilgisayar şarj aleti kadar.
NIJ ve ECAC Ne Anlama Gelir?
İhale şartnamelerinde kapı dedektörü için iki standart adı sık geçer. NIJ-0601, ABD Adalet Bakanlığı’na bağlı Ulusal Adalet Enstitüsü’nün kapı dedektörü standardıdır. Dedektörün tabanca, bıçak ve kelepçe anahtarı gibi farklı boydaki nesneleri vücudun her noktasında bulup bulmadığını test eder ve kamu binası, adliye ve cezaevi gibi yerlerde referans alınır. Daha yeni sürümü olan 0601.03, küçük nesnelerde çıtayı yükseltir.
ECAC ise Avrupa Sivil Havacılık Konferansı’nın havalimanı standartlarıdır. Havalimanına kurulacak kapı dedektörünün ECAC’ın kapı dedektörü standartlarına göre test edilmiş olması beklenir. Türkiye de ECAC üyesidir.
Kapı Dedektörü Kullanım Alanları
Havalimanında Kapı Dedektörü
Havalimanında kapı dedektörü hem terminal girişinde hem uçuş öncesi kontrolde kullanılır. Burada çok bölgeli kapı tercih edilir. Çünkü yoğun saatte her alarmda yolcunun baştan aşağı aranması hattı durdurur. Havalimanına özel diğer ekipmanları havalimanı ekipmanları sayfasında bulabilirsiniz.
Kamu Binası, Okul, AVM ve Fabrika
Adliye ve cezaevinde en yüksek hassasiyet aranır. Okul, otel ve AVM’de öncelik kuyruksuz geçiştir. Fabrika, depo ve kuyum tesislerinde ise kontrol çıkışta yapılır. Bu çıkış kontrolünün nasıl kurulduğu, kapı dedektörünün X-ray ve diğer cihazlarla birlikte nasıl yerleştirildiği güvenlik kontrol noktası rehberinde anlatılıyor.
” Başta havalimanları (%30) ve Emniyet Genel Müdürlüğüne ve bağlı kurumlar (%20) toplam kurulumların büyük kısmını oluşturuyor. En çok satılan model ECAC ve TSA otoriteleri tarafından onay almış olan HI-PE Multizone Plus. Bununla birlikte NIJ-0601.02 standardına tam uyumlu ilk metal dedektör olan SMD 600 Plus da bir diğer çok satılan modeldir.”
Kurulum ve Kullanım Ömrü
Kapı dedektörü zemine sabitlenebilir ya da tekerlek kitiyle taşınabilir şekilde kurulur. SMD601 Plus gibi modeller tek tuşla otomatik kurulum yapıyor ve bulunduğu ortama göre kendini ayarlıyor. Kontrol ünitesi IP66 korumalı ve darbeye dayanıklı olduğu için izinsiz müdahaleye ve kasıtlı zarara karşı korunuyor.
” Kapı tipi metal detektörü ürünü özelinde, sattığımız ürünler ortalama 13-15 yıl hizmet veriyor. 20 yılı aşkın süredir çalışan ve hiç müdahale etmediğimiz detektörler de var. Çok sık arıza yapan bir ürün değil, nadiren de olsa elektronik parçalarda sorun yaşanabiliyor. “
Mekânın türünü ve günde kaç kişinin geçeceğini iletişim formuna yazarsanız size uygun modeli öneriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Kapı dedektörü radyasyon yayar mı, zararlı mı?
Kapı dedektörü X ışını ya da başka bir iyonlaştırıcı radyasyon kullanmaz. Zayıf ve düşük frekanslı bir manyetik alanla çalışır. CEIA modelleri, insanın elektromanyetik alana maruz kalmasıyla ilgili uluslararası sınırlara uygun üretiliyor.
Kapı dedektörü hamilelere ve kalp pili olanlara zararlı mı?
SMD601 Plus’ın ürün sayfasında modelin ICNIRP’nin elektromanyetik alan sınırlarına uyduğu, kalp pili kullananlar ve hamileler için güvenli olduğu yazıyor. Diğer CEIA modelleri de üreticiye göre insan maruziyeti ve kalp pili güvenliğiyle ilgili standartlara uygun. Kalp pili ya da başka bir tıbbi implant taşıyan kişi yine de görevliye söyleyip el ile aranmayı isteyebilir.
Elektrik kesilince kapı dedektörü çalışır mı?
Yedek pil takılı modeller çalışmaya devam eder. Pil modele göre 4 ile 10 saat arasında dayanıyor.