Havalimanı Güvenlik Sistemleri: X-ray, Dedektör ve Tepsi Sistemleri
Türkiye’de bir yolcu uçağa binene kadar en az iki kez güvenlik kontrolünden geçer. İlki terminal girişinde, ikincisi uçuş öncesinde yapılır. Check-in’de teslim edilen bavul ise yolcudan ayrı bir yoldan, bagaj sisteminin içinde bir kez daha taranır. Havalimanı güvenlik sistemleri bu noktaların her birinde çalışan X-ray cihazları, kapı dedektörleri, iz dedektörleri ve tepsi sistemleridir.
Yolcunun ve Bavulun Geçtiği Kontrol Noktaları
| Nokta | Ne taranır | Kullanılan cihazlar |
|---|---|---|
| Terminal girişi | Terminale giren herkes ve yanındaki bütün bavullar | 100 × 100 cm X-ray, kapı tipi metal dedektör |
| Bagaj sistemi | Check-in’de teslim edilen bavullar | Bagaj taşıma hattına bağlı otomatik tarama cihazları |
| Uçuş öncesi kontrol | Yolcu ve kabin bagajı | 60 × 40 cm sınıfı X-ray, çok bölgeli kapı dedektörü, iz ve sıvı patlayıcı tespiti, tepsi geri dönüş sistemi |
| Kargo terminali | Koli, palet ve hava kargosu | 100 × 100 cm ve 145 × 180 cm X-ray |
| Personel girişi | Havalimanı çalışanları ve getirdikleri malzeme | Kapı dedektörü, el bagajı X-ray |
Terminal Girişi
Terminal girişindeki kontrol Türkiye’de standart ama birçok ülkede yapılmayan bir uygulamadır. Yolcu check-in’den önce bütün bavullarıyla birlikte taranır. Bavullar büyük olduğu için burada 100 × 100 cm tünelli X-ray cihazları kullanılır. Bu sınıftaki HI-SCAN 100100V-2iS ECAC uyumlu ve Mayıs 2022’de TSA’nın hava kargo tarama listesine girdi. Bandı saniyede 0,5 metre hızla akıyor ve 200 kg’a kadar bavul taşıyor. Yolcuların büyük kısmı aynı saatlerde geldiği için terminal girişinde asıl mesele hızdır.
Bagaj Sisteminde Tarama
Check-in’de banda konan bavul yolcu kontrol noktasına hiç uğramaz. Bagaj taşıma hattının üzerindeki tarama cihazları onu bagaj salonuna giderken tarar, emin olamadıkları bavulu önce bir operatörün ekranına, gerekirse elle aramaya ayırır. Avrupa’da bu cihazlar için en yüksek seviye ECAC’ın Standart 3 sertifikası ve bu seviyedeki cihazların çoğu bilgisayarlı tomografi kullanıyor.
Uçuş Öncesi Kontrol
Uçağa binmeden önceki son kontrolde kabin bagajı 60 × 40 cm sınıfı bir X-ray cihazından geçer. Burada genellikle ECAC’ın EDSCB C1, C2 ya da C3 standartlarından biri istenir. C1 ve C2 cihazlarında sıvılar için ayrıca LEDS sertifikası aranır. C3 sıvıları da kapsadığı için ayrıca istenmez. Yolcu çok bölgeli bir kapı dedektöründen geçer. Riskli uçuşlarda ellerden ya da çantadan iz örneği alınır. Kapalı şişeler de sıvı patlayıcı tespit cihazında açılmadan kontrol edilir.
Bu cihazların bir kontrol noktasında nasıl sıralandığını güvenlik kontrol noktası rehberinde, operatörün ekranda gördüğü renklerin anlamını X-ray cihazı renkleri yazısında bulabilirsiniz.
Tepsi Geri Dönüş Sistemleri
Uçuş öncesi kontrolde hattı yavaşlatan çoğu zaman X-ray cihazı değil, tepsilerdir. Yolcu eşyasını tepsiye koyar, tepsi tünelden geçer, yolcu eşyasını alır ve boş tepsi hattın sonunda birikir. Bir görevli onları toplayıp başa taşıyana kadar yeni gelen yolcu eşyasını koyacak tepsi bulamaz. Tepsi geri dönüş sistemleri boş tepsiyi hattın sonundan başına kendiliğinden götürür ve bu beklemeyi ortadan kaldırır.
Bu sorunu çözmek için 2000’lerin başında havalimanı ekipmanı üretmeye başladık. Bugün sistemlerimiz 90’dan fazla uluslararası havalimanında çalışıyor. 500’den fazla kontrol noktası ve 70’ten fazla otomatik tepsi geri dönüş sistemi kurduk.
” Yurtdışında çalıştığımız bir havalimanı projesi kapsamında, X-ray cihazları ve metal detektörleri ile birlikte , sepetleri otomatik olarak geri taşıyan yeni nesil güvenlik hatlarını devreye aldık. Toplamda 26 adet 6040DV model çift açılı X-Ray cihazını, 20’şer metrelik otomatik sepet taşıma sistemlerinin de olduğu güvenlik hatları ile entegre ettik. Projede merkezi görüntüleme protokolü de uygulandı. Yeni hatlar devreye alındığında, yolcu geçiş hızı saatlik 160 kişiden 230’ları buldu. “
Teknik Döküm olarak üç seviyede çözüm üretiyoruz. Mekanik ESTS tamamen mekaniktir. Görevli boş tepsiyi hattın sonuna bırakır, tepsi eğimle ya da hafif bir itişle başa döner. Motorize MSTS aynı işi motorlu bantla yapar ve tepsiyi kendiliğinden başa taşır. 2014’te geliştirdiğimiz OSTS ise tam otomatik çalışır. Tepsiyi yolcunun önüne kendisi verir, boşalanları toplar ve kirli tepsileri ana hattan ayırır. OSTS bugün altı ülkenin başkent havalimanında kullanılıyor. MSTS ve OSTS’ye isteğe bağlı olarak tepsileri UV-C ışıkla dezenfekte eden bir ünite eklenebiliyor.
” Küçük ve orta ölçekli havalimanlarına genellikle MSTS öneriyoruz. OSTS, saatlik yolcu geçiş hızını önemli ölçüde artıran bir sistem ancak MSTS’ye göre yatırım bedeli daha yüksek, ayrıca sistemin verimli kullanılabilmesi için belirli fiziki şartların sağlanması gerekiyor. Örneğin biz 17-18 metrenin altında bir OSTS kurulumunu önermiyoruz.
Fakat fiziki alan kurulum için müsait ise, OSTS yolcu geçiş hızı açısından tercih edilebilecek en üst düzey sistem. Entegre edildiği X-Ray cihazına da bağlı olarak, havalimanı gibi güvenlik seviyesinin en üst düzeyde tutulduğu alanlarda dahi saatte 260+ yolcuya ulaşmak mümkün olabiliyor. “
Hattı hızlandıran ikinci parça otomatik ayırıcıdır. Operatör X-ray ekranında şüpheli bir tepsiyi işaretlediğinde ayırıcı o tepsiyi yan hatta alır. Ana hat durmadan akmaya devam eder, şüpheli tepsi yan hatta sahibinin önünde açılır. Ayırıcı farklı tünel boylarındaki X-ray cihazlarıyla çalışabiliyor. Hattın geri kalanını makaralı masalar, motorize konveyörler ve tepsiler tamamlıyor. Hepsi istenen boy, genişlik ve renkte üretilebilmektedir.
Kargo Terminali
Hava kargosunda koliler 100 × 100 cm, paletler 145 × 180 cm tünelli X-ray cihazlarından geçer. Palet sınıfında HI-SCAN 145180-2iS kullanılıyor. Kargo taramasında da sertifika aranır, ABD’ye kargo gönderen havalimanlarında cihazın TSA’nın hava kargo listesinde olması beklenir.
Referanslar
Teknik Döküm tarafından sağlanan güvenlik sistemleri; İstanbul Havalimanı, Sabiha Gökçen Havalimanı ve TAV Havalimanlarında aktif olarak kullanılmaktadır. 2017 yılında Santiago Havalimanı’nın tepsi geri dönüş sistemleri firmamız tarafından kurulmuştur. Güney Amerika ve Afrika’da hayata geçirilen ilk otomatik tepsi sistemleri de Teknik Döküm imzasını taşımaktadır.
” 26 hat, toplam 26 adet OSTS, Rusya Moskova Sheremetyevo Havalimanı, 2020’de kuruldu, devreye alma yaklaşık 6 hafta sürdü. “
Bütün havalimanı ürünleri havalimanı ekipmanları sayfasında. Hattınızın ölçülerini ve günlük yolcu sayısını iletişim formuna yazarsanız hattınıza uygun tepsi sistemini öneriyoruz.
Sık Sorulan Sorular
Mevcut bir X-ray hattına tepsi geri dönüş sistemi eklenebilir mi?
Eklenebilir. Sistemlerimiz modüler ve X-ray cihazıyla entegre çalışıyor. Boy ve genişliği hattın ölçüsüne göre üretildiği için çoğu mevcut hatta sonradan kurulabiliyor.
Tepsi sistemleri yerli üretim mi?
ESTS, MSTS, OSTS, ayırıcılar ve konveyörler kendi tasarımımız ve kendi üretimimiz.